Dil Devrimi ve Kerim Afşar
Günay Güner

Dil Devrimi ve Kerim Afşar

Bu içerik 416 kez okundu.

Tarihsel süreç içinde diller, birbirleriyle etkileşiminin boyutlarıyla ilgili olarak, öz yapılarını koruyamadılar. Böyle olması kuşkusuz bir yere kadar doğaldır ama diller egemenlik ilişkilerine koşut durumlar oluşturduklarında baskılanan dil için ekinsel sorun yaratırlar. Türkçe yaklaşık altı yüz yıl dışlanan, hor görülen, “idraksiz Türkün dili” sayılan dilken, Türk Devriminin başat dayanağı Dil Devrimiyle ilk kez gerçek değerine ve önemine kavuştu. Dil Devrimi değiştirilen ve geçilen Latin abecesiyle (Yazaç Devrimi) çok etkili oldu.

                      Yüzyıllardır ne halkın okuryazarlığından ne şiirle, romanla, öyküyle, yeni anlayışlarla buluşabilmesinden söz edilebilirken, Dil Devrimiyle birlikte kısa sürede yazın akımları birbiri ardına doğdu. Çağdaş anlayışa uygun romanlar, öyküler, şiirler, oyunlar yazıldı. Bu aynı zamanda hem aydın – ülke yönetimi uyumunun, hem de Türkçenin doğasından gelen gücünün sonucuydu, kanıtıydı.

                      Sözkonusu olağanüstü yeniliğin oyun ayanındaki ortadireği, ilk dönem için Muhsin Ertuğrul ise, izleyen dönem devrimci tiyatrosu için Kerim Afşar’dır.

                      Kerim Afşar en az bir kuşağı sesiyle, özellikle Radyo Tiyatrosu destansı izlencesindeki sesiyle yetiştiren üstün sanatçıdır. O yıllarda TRT yalnızca özenli yayın kuruluşu değil, sözcüğün her anlamıyla okuldu. Kerim Afşar için söylenen sözlerden biri var ki her zaman diri ve yerindedir: Kerim Afşar oynamadı, yaşadı! (Bir şey daha belirtmeme izin verin: Ulusları gerçek anlamda ne siyasetçiler ne başka takımlar gönendirebilir; ulusların yüreğini yalnızca doğru dürüst, devrimci sanatçılar kazanabilir.) Kerim Afşar hiçbir zaman kazanca dönüştürmediği büyük oyunculuğuyla Ankara Devlet Tiyatrosu’na, Ankara Sanat Tiyatrosu’na, sinemaya, TRT’ye, başka sahnelere, yurtdışındaki tiyatrolara olağanüstü emek verdi.

                      Tek tek saymak gereksiz; onlarca oyunda oynadı ki bu oyunlar ve roller başyapıtlardı, başkişiliklerdi. Oyun bittiğinde izleyici günlerce etkisinde kalırdı. Yurtdışında özellikle Berlin’de yıllarca oynadı, öğretti, yönetti. “Giden Tez Geri Dönmez” adlı oyundan haklı olarak çok söz edilir. Yıl 1980’dir. Oyun göç izleklidir. Kuşkusuz izleyiciyi yüreğinden kavrar. Yaklaşık elli kez sahnelenir.

                      Almanya’daki Türk toplumunun üstün kültür-sanat insanı olarak temsilcisi ve sözcüsü kişilerin bulunduğunu, evrensel boyutta sanat gücü ortaya koyduklarını kanıtlamasının o topraktaki aşağılanan, ezilen Türkler için övüncünü, gururunu varın siz düşünün. Tuncel Kurtiz’in, Şener Şen’in Ayla Algan’ın… bulunduğu o ortamda Keşanlı Ali Destanı ve diğer birçok oyun oynanır.

                      Ulus, insan sevgisiyle dolu Kerim Afşar tepeden tırnağa bilinçli bir Atatürkçüdür, Atatürk devrimcisidir. Söylev’i aylarca radyodan okur. İlhan Selçuk “Ses ustası”, derken, Uğur Mumcu “Kerim Atatürk” der Usta için. Ses ustası demişken Afşar’ın Türk şiirini seslendirdiği kalıcı çalışmalarını da anımsatmak gerekir.

                      Kerim Afşarları bize Dil Devrimi kazandırdı; Kerim Afşarlar Dil Devrimini, aydınlanmamızı geliştirdi, boyutlandırdı, güçlendirdi.

                      Bu satırların yazarı, Usta Gazeteci Sevgili Işık Kansu’nun Ankara Sanat Tiyatrosu prova çalışması sırasında tanıştırmasıyla, Kerim Afşar’la yollarının kesişmesi şansına ulaşmıştır. O günlerde Uğur Mumcu’nun yaşamından, düşününden Işık Kansu’nun yazdığı “Bugün Ne Yazsam” adlı oyun sahnelenmekte, turneye çıkmaktaydı. Uğur Mumcu’yu oynayan Kerim Afşar, “Ben ölürsem sahnede ölürüm” diyordu…

Bir Dil Bayramı günü 26 Eylül 2003’te yaşamını yitirdi Kerim Afşar. Ulusunun yüreğindeki yeri her zaman diri. Onu tanıyan daha ilk anda şöyle düşünür: Güzel insan olmak bu işte… Ötesi yok. Kerim Afşar’ı çok özlüyorum, çok özlüyoruz.

Ve Dil Bayramınız kutlu olsun.             

DİĞER YAZILAR
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
İSVEÇ’TE, ÖZLEM ERDOĞAN SİGORTA SEKTÖRÜNDE 2019’UN EN İYİSİ SEÇİLDİ
İSVEÇ’TE, ÖZLEM ERDOĞAN SİGORTA SEKTÖRÜNDE 2019’UN EN İYİSİ SEÇİLDİ
STOCKHOLM’DA CUMHURİYETİMİZİN 96. KURULUŞ YILDÖNÜMÜ COŞKUYLA KUTLANDI
STOCKHOLM’DA CUMHURİYETİMİZİN 96. KURULUŞ YILDÖNÜMÜ COŞKUYLA KUTLANDI