İSVEÇ POSTASI
İki Mustafa’nın zaferi: LOZAN
Naim Babüroğlu
13 Eylül 1921’de Sakarya Meydan Muharebesi Zaferi...
9 Eylül 1922’de Büyük Taarruz Zaferi...
Sıra diplomasiye gelmişti...
Savaş meydanında kazanılan zafer, masada taçlandırılacaktı.
Başkomutan Mustafa Kemal’in, Yakup Kadri Karaosmanoğlu’na söyledikleri:
“Millî Mücadele’mizin bu evresi kapanmıştır. Şimdi ikinci safhasını açmamız gerekiyor.”
Mustafa Kemal, bu ikinci evrenin, “Cumhuriyet, çağdaşlık ve aydınlanma” olduğunu belirtir.
YUNANİSTAN’DA HESAPLAŞMA
Büyük Zafer sonrası, Yunanistan’da hesaplaşma süreci başlar.
İhtilal patlak verir.
27 Eylül 1922’de, Kral I. Konstantin tahttan çekilmek zorunda kalır ve ülkeyi terk eder.
Yunanistan, Anadolu’da yaşadığı ve “Küçük Asya (Anadolu) Felaketi” olarak adlandırdığı yenilginin sorumlularını yargılar.
28 Kasım 1922’de, mahkeme kararını açıklar.
Altı kişiye idam cezası verilir.
Yunanistan, Anadolu’da yaşadığı bu yenilgiyi, tarihine bir utanç lekesi olarak kaydeder.
MUDANYA ATEŞKES ANTLAŞMASI
3 Ekim 1922’de, Mudanya’da ateşkes görüşmeleri başlar.
TBMM Hükümeti’ni, Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa temsil eder.
Görüşmelere; yenilmiş Yunanların yerine, İngiltere, Fransa ve İtalya katılır.
Yunan delegeler ise, bir yük gemisinde beklerler.
Konferansa katılım durumu, aslında İstiklal Savaşı’nda Türklerin kimlerle savaştığının bir göstergesiydi.
Ve Mudanya Ateşkes Antlaşması, 11 Ekim 1922’de imzalanır.
Mudanya Ateşkes Antlaşması’yla, Yeni Türk Devleti uluslararası alanda tanınıyordu.
VAHDETTİN’İ DE ÇAĞIRIRLAR
Mudanya Ateşkes Antlaşması’ndan sonra, Lozan Barış Antlaşması süreci başlar.
İngilizler, Lozan Barış görüşmeleri için, 16 Ekim 1922’de Padişah Vahdettin’e bir yazı gönderir.
Lozan’a bir heyet göndermesini isterler.
Mustafa Kemal Paşa’nın yanıtı sert olur:
“Barış konferansında Türkiye Devleti yalnız ve ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti tarafından temsil olunur...”
İşgalcilerle işbirliği yapan Vahdettin, kazanılan büyük zafere ortak olmak istiyordu.
Artık, saltanatın kaldırılmasının zamanı gelmişti.
Ve 1 Kasım 1922’de Saltanat kaldırılır.
İSMET PAŞA İKİNCİ ADAM OLUYORDU
İsmet Paşa, Mustafa Kemal’in en güvendiği insanlardan biriydi.
Mustafa Kemal, İsmet Paşa’yı Lozan Heyet Başkanı olarak seçer.
20 Kasım 1922’de İsviçre’nin Lozan kentinde, barış görüşmeleri başlar.
İngiltere, Fransa, İtalya, Yunanistan, Japonya, Romanya ve Sırbistan katılımcı ülkelerdir.
Boğazlar konusunda, Sovyetler Birliği ve Bulgaristan masadadır.
Belli konular için, Belçika ve Portekiz görüşmelerde yerini almıştır.
ABD, gözlemci statüsündedir.
Karşı cephede ise, bir tek Türkiye bulunuyordu.
Türkler, savaş meydanında bir zafer elde etmenin özgüveniyle Lozan’a gelmişlerdi.
★★★
20 Kasım 1922’de konferansın açılışında, İsmet Paşa’nın bir cümlesi hedefi açıklıyordu:
“Efendiler, çok acılar çektik; çok kan döktük. Bütün uygar uluslar gibi özgürlük ve bağımsızlık istiyoruz.”
LOZAN’IN İMZALANMASI
İsviçre’nin Lozan kenti, Rumine Sarayı büyük konferans salonu...
Makalenin devamını okumak için linki tıklayınız: