İSVEÇ POSTASI
Şiddetin sıradanlaştığı, vicdanların susturulduğu bir toplumla karşı karşıyayız.
Bir kadın kaldırımda bekliyor. Yoldan geçen bir adam hiçbir görünür neden yokken kadına tokat atıyor. Çevrede insanlar var. Görenler var. Ancak kimse müdahale etmiyor. Kimse sesini yükseltmiyor. Hayat, sanki hiçbir şey yaşanmamış gibi devam ediyor.
Asıl ürkütücü olan yalnızca o tokat değil, o tokadın çevresinde oluşan sessizliktir.
Çünkü şiddet bir kişinin elinde başlar ama toplumun sessizliğiyle güç kazanır.
Küfürün gündelik konuşmanın parçası hâline gelmesi, hakaretin normalleşmesi, insanların birbirine kolayca el kaldırabilmesi ve başkasının acısına kayıtsız kalınması birbirinden bağımsız olaylar değildir. Bunlar toplumsal ilişkilerde saygının, hoşgörünün ve ortak yaşam kültürünün aşınmaya başladığının işaretleridir.
Peki, ne değişti?
Daha önce toplumda hiç şiddet yok muydu? Elbette vardı. Kadına yönelik şiddet, aile içi baskı ve sokak zorbalığı geçmişte de yaşanıyordu. Ancak bugün üzerinde durmamız gereken başka bir değişim var: Şiddetin görünürleşmesi, gündelik hayata daha fazla sızması ve bazı çevrelerde sıradan bir davranış gibi kabul edilmesi.
Özellikle sosyal medyada küfür, aşağılama ve saldırganlık çoğu zaman cesaret ya da güç gösterisi olarak sunuluyor. İnsanlar düşüncelerini savunmak yerine birbirlerini susturmaya, aşağılamaya ve tehdit etmeye yöneliyor.
Şiddet yalnızca yumrukla başlamaz. Önce dil sertleşir. Hakaret normalleşir. Karşısındaki insanın onuru önemini kaybeder. Ardından fiziksel şiddet, bu anlayışın sokaktaki karşılığı hâline gelir.
Bir başka tehlike ise seyirci toplumun oluşmasıdır.
İnsanlar neden müdahale etmiyor? Korkuyor olabilirler. Başlarına iş açılmasını istemiyor olabilirler. Olayın kendilerini ilgilendirmediğini düşünüyor olabilirler. Ancak bütün bu gerekçeler bir araya geldiğinde ortaya çok daha büyük bir sorun çıkar: Herkes kendi güvenliğine çekilirken ortak güvenlik duygusu ortadan kalkar.
Oysa toplumsal yaşam, yalnızca kendi başımıza gelenlere tepki göstermekten ibaret değildir. Başkasının uğradığı haksızlığı da kendi meselemiz olarak görebilme yeteneğidir.
Elbette şiddete tanık olan herkesin kendisini tehlikeye atarak saldırgana fiziksel müdahalede bulunmasını bekleyemeyiz. Ancak yardım çağırmak, polisi aramak, mağdurun yanında durmak, başka insanları harekete geçirmek de birer toplumsal sorumluluktur.
Bir toplumun çürümesi bir sabah ansızın gerçekleşmez. Önce insanlar birbirlerine karşı duyarsızlaşır. Sonra hakaret sıradanlaşır. Haksızlık karşısında susmak alışkanlığa dönüşür. Sonunda insan, başkasının uğradığı şiddeti kendi hayatının dışında görmeye başlar.
Unutmayalım: Bir kadına atılan tokat yalnızca o kadına yönelmiş değildir. O tokadın karşısında susan toplumun ortak değerlerine de yönelmiştir.
Şiddetin karşısında sessizlik tarafsızlık değildir. Bazen sessizlik, şiddetin önündeki en büyük engelin ortadan kalkmasıdır.
Bir toplumun gerçek gücü, güçlülerin zayıflara ne yaptığıyla değil, güçsüz bırakılanların yanında kaç kişinin durabildiğiyle ölçülür.
Çünkü insanlığımızı yalnızca kendimize gösterdiğimiz saygıyla değil, başkasının onurunu korumak için gösterebildiğimiz cesaretle de ölçeriz.