İSVEÇ POSTASI
Türkiye NATO’dan ayrılsın mı?
Naim Babüroğlu
Osmanlı Devleti, Rus tehlikesine karşı 1878’e kadar İngiltere’ye dayandı.
Sovyetler Birliği’nin Akdeniz’e inerek İngiltere’yi tehdit etmesi karşısında, İngiltere ulusal çıkarları açısından Osmanlı’yı destekledi.
★★★
Millî Mücadele döneminde, bu kez İngiltere büyük bir tehdit olarak ortaya çıktı.
Bunun üzerine, Türkiye ulusal çıkarların örtüştüğü Sovyetlere yöneldi.
Fakat, İkinci Dünya Savaşı sonrası, 1945-1946 yıllarında Sovyetler Birliği, Türkiye’nin Doğu Anadolu topraklarını istedi.
Ve Boğazlara yerleşmek için taleplerde bulundu.
★★★
Endişelenen Türkiye, Sovyetlerin bu tehdidine karşı bir ittifaka ve güce yönelme ihtiyacı duydu.
Ve Türkiye için en doğru yolun, ABD’ye dayanmak olduğu düşünüldü.
★★★
1947 Truman Doktrini’yle ABD, Sovyet tehlikesine karşı Türkiye ve Yunanistan’a askeri yardımı başlattı.
Böylece, ittifaklar da belirginleşti.
★★★
Sovyet Rusya’ya karşı 4 Nisan 1949’da Washington’da, 12 ülkenin katılımıyla “Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü” (North Atlantic Treaty Organization-NATO) kuruldu.
Mayıs 1950’de, CHP Hükümeti NATO’ya üyelik için ilk başvuruyu yaptı.
İtalya desteklerken; ABD, İngiltere ve Fransa Türkiye’nin NATO üyeliğine karşı çıktı.
★★★
14 Mayıs 1950’de, Demokrat Parti (DP) iktidar oldu.
DP Hükümeti, 1 Ağustos 1950’’de NATO’ya üyelik başvurusunu yaptı, ancak reddedildi.
★★★
Kuzey Kore’nin Güney Kore’ye saldırısı üzerine, Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi (BMGK) üye ülkeleri yardıma çağırdı.
Bu çağrıya ABD’den sonra, Türkiye ikinci devlet olarak olumlu yanıt verdi.
ABD senatörü Cain, 28 Temmuz 1950’de Türkiye’de yaptığı basın açıklamasında, “Kore’ye asker yollarsanız, NATO’ya girersiniz” koşulunu ileri sürdü.
★★★
DP Hükümeti, Cain’in istediğini yaptı ve 500 kişilik ilk birlik, 20 Eylül 1950’de İskenderun’dan yola çıkarıldı.
Savaş kararını Meclis’in onaylaması gerekirken; DP iktidarı, Kore Savaşı kararında ve asker gönderilmesinde Meclis’i yok saydı.
★★★
Bu arada ABD, Rusya’ya karşı Türkiye’de askeri üsler kurmak istiyordu.
16‐20 Eylül 1951’de NATO’nun Ottawa (Kanada) toplantısında, Türkiye ve Yunanistan’ın NATO üyeliğine karar verildi.
Ve TBMM, 18 Şubat 1952’de Türkiye’nin NATO üyeliğini oy birliğiyle onayladı.
★★★
Böylece...
Kore Savaşı ve ABD’ye üs verilmesi karşılığında, NATO’ya üye olunmuştu.
DP’li Samet Ağaoğlu’na ve bazı kaynaklara göre Menderes’e ait olduğu söylenen şu ifade, DP iktidarının dış politikasının bir özetiydi:
“Kore’de bir avuç kan verdik, ama büyük devletler arasına katıldık.”
Kore’de, 721 şehit verildi.
★★★
12 ülkeyle kurulan NATO, genişleme politikası sonucunda, 2024’te 32 ülkenin yer aldığı geniş bir ittifaka dönüştü.
Makalenin devamını okumak için linki tıklayınız:
