İSVEÇ POSTASI
Demokrasinin otokrasiye dönüşmesi
Naim Babüroğlu
19 Mayıs 1945...
Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, “Gençlik ve Spor Bayramı” mesajında “halk idaresi”nin geliştirileceğini müjdeliyordu.
★★★
11 Haziran 1945...
İnönü’nün ısrarıyla, Atatürk’ün projesi olan “Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu” kabul edildi.
Aydın’ın büyük toprak ağalarından olan Adnan Menderes, yasaya şiddetle karşı çıktı.
★★★
7 Ocak 1946...
CHP’den ayrılan Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan Demokrat Parti’yi (DP) kurarlar.
Celal Bayar, Genel Başkan olur.
★★★
21 Temmuz 1946 seçimleri...
CHP 395, DP 64, bağımsızlar altı milletvekili çıkarırlar.
★★★
14 Mayıs 1950 seçimleri...
DP 408, CHP 69 milletvekili ile meclise girer.
Çoğunluk, artık DP’dedir.
★★★
22 Mayıs 1950...
CHP, hiçbir gerginlik çıkarmadan siyasi iktidarı DP’ye devreder.
Büyük bir diplomatik ve siyasi olgunluk örneğidir.
★★★
Çok partili rejime, demokrasiye erken mi geçildi?..
1946’dan bugüne, siyasal hayatımızın değişmeyen sorusu budur.
★★★
İsmet İnönü’nün bu soruya yanıtı, bir olgunluk örneğidir:
“1945-1946’da demokrasiye geçtiğimiz zamanlarda, arkadaşlarımdan bazıları bana tavsiye etmişlerdir:
‘Bizim memleket henüz yetişmemiştir. Bu rejim olmaz. Yapma bunu. Başımıza çok şey gelecektir. Senin başına çok şey gelecektir’ dediler.
Dedim ki:
Bunların hiç birisi benim umurumda değil. Benim başıma geleceklerin bir önemi yoktur. Ama sorun, bu halkı kendi kendini yönetme yoluna yönlendirmektir.”
★★★
Gerçekte...
1950’lerin Türkiye’si, çok partili düzene hazır mıydı?
Hayır, değildi...
Çünkü DP, CHP ile aynı toplumsal yapıya dayanıyordu.
Farklı siyasi partileri gerekli kılacak, sınıflar henüz oluşmamıştı.
Ve en önemlisi, Atatürk’ün devrimleri tam kökleşmemişti.
★★★
İsmet Paşa’nın kızı Özden Toker, 14 Mayıs 1950 seçim sonuçlarının alındığı gece, Çankaya Köşkü’nün havasını şöyle anlatır:
“Babam hemen annemin yanına geldi oturdu.
‘Ne kadar zamanda taşınırız?’ diye sordu.
Annem de, ‘Hemen, çabuk taşınmaya başlarız’ diye cevap verdi.
Arkasından, babam merak ettiklerini sordu.
‘Otobüse bineceksin değil mi?’
‘Tabii Paşam.’
‘İğnemi de sen yapacaksın.’
Annem gülümseyerek: ‘Yaparım Paşam.’
Bir hafta kadar sonra Pembe Köşk’e taşındık...”
★★★
O karışık ortamda...
Bazı komutanlar, bir darbeyle İnönü’yü yeniden cumhurbaşkanı yapma önerisinde bulunurlar.
İsmet Paşa kesinlikle reddeder.
★★★
İnönü, Çankaya’dan Pembe Köşk’e taşınırken...
Şu ünlü sözünü söyler:
“En büyük yenilgim, en büyük zaferimdir...”
Makalenin devamını okumak için linki tıklayınız:
