ÇORAK TOPRAKLARDA ÇAĞLAYAN NEHİR: CUMHURİYET

Tarihçi yazar, İletişim ve Strateji uzmanı Dr. Naim Babüroğlu 29 Ekim 2026 tarihli yazısını kendi oluru üzerine internet gazetemizde yayınlıyoruz.

ÇORAK TOPRAKLARDA ÇAĞLAYAN NEHİR: CUMHURİYET
ÇORAK TOPRAKLARDA ÇAĞLAYAN NEHİR: CUMHURİYET Admin
Bu içerik 420 kez okundu.

İSVEÇ POSTASI

Çorak topraklarda çağlayan nehir: Cumhuriyet

Naim Babüroğlu

Mustafa Kemal Atatürk, “En büyük eserim” dediği Cumhuriyet ile bir ülkeyi karanlıktan aldı, çağdaş uygarlığın aydınlığına taşıdı. Ve Cumhuriyet eşsiz bir nehir gibi coştu tükenmiş yüreklere umut verdi.

Mustafa Kemal’in tarih sahnesine çıkışı, 25 Nisan 1915’te Çanakkale Muharebeleri’yle başlar.

34 yaşında cesur, yakışıklı ve gözü kara bir Türk subayıdır.

19 Mayıs 1919’da Samsun’da başladığı Millî Mücadele Yolculuğu’nda 38 yaşındadır.

29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edildiğinde 42 yaşındadır.

★★★

Cumhuriyet rejimine giden süreçte;

İlk adımda, 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi açılmış,

İkinci adımda, Mili Egemenlik ilkesi 1921 Anayasası’nın birinci maddesi olarak yer almış,

Üçüncü adımda, Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz’la işgalcilerin hayalleri yerle bir edilmiş,

Dördüncü adımda, 1 Kasım 1922’de saltanat kaldırılmış,

Beşinci adımda, 24 Temmuz 1923’te Sevr yırtılarak, Türkiye’nin tapu senedi Lozan Barış Antlaşması imzalanmış,

Altıncı adımda, 13 Ekim 1923’te Ankara başkent yapılmış,

Yedinci adımda, 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edilmiştir.

★★★

Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919’da Samsun’a ulaşır ulaşmaz 22 Mayıs 1919’da İstanbul’a Başbakanlığa bir rapor gönderir:

“Millet, millî egemenlik esasını ve Türk milliyetçiliğini kabul etmiştir ve bunu gerçekleştirmeye çalışacaktır.”

Bu madde, Cumhuriyet’in habercisiydi.

Egemenliğin kaynağını saraydan alıp, millete devredecek tarihî sürecin ilk işaretlerinden biriydi.

Samsun’a çıktıktan bir ay sonra, 21/22 Haziran 1919’da imzalanan Amasya Genelgesi’nin en önemli maddesi şuydu:

“Milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.”

Bu sözler, Cumhuriyet’in kendisiydi.

★★★

23 Temmuz-7 Ağustos 1919 Erzurum Kongresi’nde, “Milli kuvvetleri etkin ve milli iradeyi hâkim kılmak esastır” ifadesi kabul edilir.

Ve ardından Sivas Kongre’sinde alınan benzer kararlar, Cumhuriyet’e gidişin göstergeleriydi.

23 Nisan 1920’de kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde, “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” ilkesi kabul edilmişti.

Yani, aslında fiilen Cumhuriyet yönetimine geçilmişti.

Sadece, doğan çocuğun adı konulmamıştı.

★★★

Görüldüğü gibi...

Mustafa Kemal, Cumhuriyeti bir gecede kurmadı.

Cumhuriyet, Mustafa Kemal’in kafasında uzun yıllar boyunca şekillenen çağdaş Türkiye projesinin bir eseridir.

Gençliğinden itibaren J.J. Rousseau, Montesquieu, Kant gibi yabancı aydınlarla Tevfik Fikret, Namık Kemal, Ziya Gökalp gibi yerli aydınları okumuştu.

Cumhuriyet yönetimini ayrıntılı olarak incelemişti.

★★★

27 Ekim 1923’te hükümet istifa etmiş, hükümet krizi çıkmaza girmişti.

Mustafa Kemal’in uzun zamandır beklediği stratejik fırsat doğmuştu.

Strateji dehası, adımını ne zaman, nerede atması gerektiğini iyi biliyordu.

28 Ekim 1923 akşamı...

İsmet (İnönü) Paşa, Fethi (Okyar) Bey, Kazım (Özalp) Paşa, Kemalettin Sami Paşa, Halit Paşa, Rize Milletvekili Fuat Bey ve Afyonkarahisar Milletvekili Ruşen Eşref Bey’i Çankaya’ya yemeğe davet etti.

Hükümet sorunu görüşüldü.

Ve nihayet, arkadaşlarına, yıllardır bir sır gibi sakladığı hedefini açıkladı:

“Yarın, Cumhuriyet’i ilan edeceğiz.”

Paşa, “Sırasını beklediğim düşüncenin uygulama anının geldiğine hükmetmiştim” diyecektir.

‘Mutlu, başarılı, muzaffer olacağız’

29 Ekim 1923...

Mustafa Kemal, Meclis’te milletvekilleriyle görüştü.

Bazı milletvekilleri, Mustafa Kemal Paşa’ya halifelik görevini de üstlenmesini önerdi.

Tebessüm ederek reddetti.

Ve Meclis, saat 18.00’de toplandı.

Cumhuriyetin ilanına uzanan sürecin son aşamasına gelinmişti.

Oturumu yöneten İkinci Başkan Vekili İsmet (Eker) Bey, yasa önergesini okudu.

Birinci madde:

“Egemenlik, kayıtsız şartsız milletindir... Türkiye Devleti’nin hükümet şekli Cumhuriyettir.”

Makalenin devamını okumak için linki tıklayınız:

Çorak topraklarda çağlayan nehir: Cumhuriyet - Naim Babüroğlu - Sözcü

#Cumhuriyet #Çorak Topraklar #Mustafa Kemal #Atatürk #19 Mayıs 1919 #Samsun
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
ATATÜRK: “ÖĞRETMENLER YENİ NESİL SİZİN ESERİNİZ OLACAKTIR”
ATATÜRK: “ÖĞRETMENLER YENİ NESİL SİZİN ESERİNİZ OLACAKTIR”
BUGÜN 5 ARALIK TÜRK KADININA SEÇME VE SEÇİLME HAKKININ TANINMASININ 90. YIL DÖNÜMÜ KUTLU OLSUN
BUGÜN 5 ARALIK TÜRK KADININA SEÇME VE SEÇİLME HAKKININ TANINMASININ 90. YIL DÖNÜMÜ KUTLU OLSUN