İSVEÇ POSTASI
Vietnam’dan İran’a...
Naim Babüroğlu
ABD, 1955-1975 yılları arasında Vietnam’da savaştı.
Vietnam coğrafyası, bu dönemin en büyük “Soğuk Savaş” rekabet alanıdır.
Sovyetler Birliği ve Çin, Kuzey Vietnam’ı destekler.
ABD ve müttefikleri, komünist Kuzey Vietnam’a karşı, Güney Vietnam’ın yanında yer alır.
★★★
Savaş 21 yıl sürer...
ABD, savaş boyunca yaklaşık 2.7 milyon askeri Vietnam’da görevlendirir.
1969’da, ABD’nin Vietnam’daki asker sayısı yaklaşık 540 bini bulur.
ABD’nin resmi verilerine göre, yaklaşık 59 bin Amerikan askeri hayatını kaybeder, 150 binden fazla asker yaralanır.
Ayrıca, binlerce asker “kayıp” statüsünde kaydedilir.
Güney Vietnam ordusunun kaybı ise, yaklaşık 250 bindir.
Kuzey Vietnam’ın asker kaybı oldukça yüksektir, yaklaşık 1 milyon.
Ayrıca, yaklaşık 3 milyon sivil Vietnamlı yaşamını kaybeder.
★★★
Üstün askeri gücüne ve yüksek teknolojiye rağmen, ABD gerilla taktiklerine karşı bir zafer elde edemedi.
Tersine, Vietnam’da bir yenilgiye uğradı.
Ve ABD ordusunda, izi silinmeyecek bir “Vietnam Sendromu” oluştu.
★★★
Vietnam’ın, ABD’li askerler arasında travmaya neden olduğu ortaya çıktı.
Vietnam Savaşı, ABD açısından stratejik bir başarısızlık olarak tarihe geçer.
ABD’de oluşan “Vietnam Sendromu”, askeri doktrin değişikliğine yol açar.
Vietnam, ABD silahlı kuvvetleri açısından bir dönüm noktasıdır.
★★★
1977-1981 yılları arasında, Jimmy Carter ABD Başkanı’ydı.
1978 Ağustos’unda, CIA tarafından Beyaz Saray’a verilen raporda, İran’da bir devrim olasılığının bulunmadığı yazılıyordu.
CIA yanılmıştı.
Birkaç hafta içerisinde, İran’da sokak gösterileri başladı.
Ocak 1979’da, İran Şah’ı Rıza Pehlevi ülkeyi terk etmek zorunda kaldı.
★★★
Ayetullah Humeyni, Paris’te sürgündeydi.
1 Şubat 1979’da İran’a döndü.
★★★
Ayetullah yanlısı bir grup İranlı öğrenci, Kasım 1979’da Tahran’da ABD Büyükelçiliğini işgal etti.
52 elçilik görevlisi rehin alındı.
Rehineler, Carter iktidarının sonuna kadar, tam 444 gün esir tutuldular.
ABD, rehineleri kurtarmak için, Nisan 1980’de “Desert One” operasyonu düzenledi.
Kurtarma operasyonunda, helikopter, alandaki bir nakliye uçağına çarptı ve sekiz ABD askeri hayatını kaybetti.
★★★
İran, tutsak Amerikalıları Carter’ın Başkanlığı devredip Beyaz Saray’dan ayrıldığı gün ve saatte, 20 Ocak 1981’de serbest bıraktı.
Bu zamanlama, tamamen ABD’yi küçük düşürmeye yönelik siyasi bir mesaj niteliğindeydi.
ABD, bunu hiç unutmadı.
Bu da taktik düzeyde, bir İran sendromuydu...
★★★
28 Şubat 2026...
ABD, İsrail’in de etkisiyle İran’a saldırı başlattı.
Başlangıçta, harekâtın siyasi hedefinin, “İran rejimini değiştirmek” olduğu belirtildi.
Sonra, siyasi hedefin bu olmadığı açıklandı.
Makalenin devamını okumak için linki tıklayınız:
