İSVEÇ POSTASI
2022 yılında, özellikle farklı güçlerde izler bırakan birden fazla kişinin bulunduğu karışık DNA vakalarında, adli soruşturmalardan elde edilen karmaşık DNA izlerinin ele alınması konusunda ilk büyük adım atıldı. Ulusal Adli Tıp Merkezi (NFC) daha sonra Hollanda'da geliştirilen yeni bir yazılım olan DNAxs'e erişim sağladı.
Bundan önce, karmaşık hesaplamalar insan tarafından yapılamayacağı için karışık DNA'dan bireysel kişileri tespit etmek neredeyse imkansızdı.
NFC'nin eski adli tıp başkanı ve bugün grup yöneticisi olan Staffan Jansson, "Ne yazık ki, birçok durumda sonuçları hiç kullanamadık" diyor.
Ancak gelişmiş bir istatistiksel modele dayanan DNAxs'in devreye girmesi, karışık DNA'ya dayalı olarak dört, bazı durumlarda beş kişiye kadar kişisel eşleşme sağladı. Bununla birlikte, bir eşleşme elde etmek için karşılaştırılacak kişilerin isimlerinin olması gerekiyordu.
Staffan Jansson, ”O zaman bile, bu bir “oyun değiştirici” olarak ifade edildi. Birdenbire, sonuçlarımızın en az iki katını kullanabiliyorduk” diyor.
Geçen yılın Mayıs ayında, NFC'nin DNAxs içindeki Probrank adlı yeni bir modüle erişim sağlamasıyla bir sonraki büyük adım atıldı.
Daha önce, karışık DNA'da zaten soruşturmada tespit edilmiş kişilere ait izlerin bulunup bulunmadığına dair yanıt ancak bu şekilde verilebiliyordu. Şimdi ise NFC, sonuçları tüm polis DNA kayıtlarıyla karşılaştırabiliyor.
NFC'de DNAxs proje yöneticisi olan Malin Sanga, "Artık karmaşık DNA izlerine dayanarak DNA kayıtlarında yer alan kişileri büyük ölçüde 'ayıklayabiliyoruz’ " diyor.
Sanga, "Bu, soruşturmanın henüz bilmediği kişileri bulabileceğimiz ve soruşturmacıları doğru yöne yönlendirebileceğimiz anlamına geliyor; bu daha önce mümkün değildi" diye ekliyor.
Bu teknoloji, sınıflandırmasına bakılmaksızın tüm suçlar için kullanılıyor. Probrank'ın kullanıma girmesinden bu yana, NFC soruşturmalara 5.800'den fazla benzersiz kişisel eşleşme sağladı ve arama eşleşmelerinin sayısı %150 arttı.
Tüm bu eşleşmelerin kovuşturma ve mahkumiyet açısından neye yol açtığını tam olarak söylemek mümkün değil. Ancak, yeni teknoloji olmadan muhtemelen bulunamayacak çok sayıda şüpheli tespit edildi.
Staffan Jansson, ”Gördüğümüz şey, hapishanelerimizin aşırı kalabalık olması. Elbette bunun arkasında sadece DNAx ve Probrank yok, ancak değerlendirmemize göre bunun çok büyük bir etkisi oldu” diyor.
Kaynak: Expressen
