Tevrat - Eski Ahit - hemen her an kurbanla doludur. Yakma, kesme. Oğlak, yavru.

MÖ 1200'lü yıllar. Homeros'un Ilyadası, Odesiası kurban doludur.

Yine Milat öncesi. Ksenefon'un Onbinlerin Dönüşü Anabasis adlı yol kitabında her köşe başında kurban kesilir, bağırsaklarından fal bakılıp gelecek öğrenilir!..

İnsan kurbanına girmiyorum bile.

Hıristiyanlık İsa Peygamberin yaşamı ve ölümü, dönemi düşünülürse, hayvan kurbanıyla iç içe koşullarda doğar. Ne ki hayvan kurbanı dine girmez. Yerine sembolik bir ritüel alınır, benimsenir. Ekmek ve şarap. Ekmek İsa'nın etidir, şarapsa kanı; komünyon. Komünyon ayiniyle Hıristiyan inananlar ortalaşa bir duyuş yaratırlar. İsa tüm günahkârlar için kurban edilmiştir.

İslam tarihselciliği benimseyen yazarlarına bile hoşgörüsüz bir yapıdadır hâlâ. Değişim, reform isteyenler canlarını pek de güvende duyumsamazlar.

Taberi Tarihi boyunları kesilen esirlerle doludur. Komutan(!) yüksekçe bir yere çıkmıştır. İnfaz işlerini izler!..

Yine bugün olmuş camiye müzik, masa-sıra, namaz biçiminde değişim, gösteri, resim, yontu, kabartma, sinema girememiştir.

Buna karşın kuşkulu hadislerden, anlatılardan, siyasi, tarikatsal ayrışmalardan geçilmez. Hem de halkın kesesinden.

Sağlık Bakanlığı eşittir menzil.

Maarif nazırlığı eşittir ensar.

Nur, nakşi...

Hıristiyanlığa bayılıyor muyum?

Hayır!

Ne ki reslim etmeli. Kilisede çoksesli dinleti, konferans düzenleniyor.

İsa yıllarınsa sıra masa mı vardı tapınakta?

Kilisede sıra, masa, koro, müzik var. Kimi müzikçiler o korolarda yetişir.

Resim, yontu engellenmemiş ama bu denli önem verilip geliştirilmesi ilginç ve övülesidir. Bugün bile çalışan vazı üniversitelerin kökeni Hıristiyanlıktır. İlk bilimciler rahiptir.

Bu gidişle bir buçuk milyarlık insan nüfusu gelecekte de nal toplar.

Bizden uyarması.