Doğu mu Batı mı?
Günay Güner

Doğu mu Batı mı?

Bu içerik 354 kez okundu.

Uçları severiz. Ya biri ya diğeri. Ara tonlarla işimiz yoktur. Belki yüz yıldır Doğu mu Batı mı diye tartışır dururuz. Bunun bir nedeni ölçmekten, tartmaktan, sayılamaktan uzak yapımız. Buysa bizi nesnel yaklaşım yerine duygusal çıkışlara, boş söze savuruyor.

Akademiyi geçelim; bir elli yıl için umut gözükmüyor. Aydın “muhiti” ondan beter. Birkaç kişiye hakkını teslim etmeli.

Akp, seçmenine “Batı katliamcıdır, İslam düşmanıdır, Batıdan hayır gelmez,” ödevini, repliğini iletiyor. Ezber yani. Bakıyorsun kendine ilerici diyen de aynı kulvarda. Ankayışınız bu denli basit mi? Az karmaşık olsun değil mi? Ne gezer. Batının emperyalist yanı iyica ayyuka çıktı, görünür duruma getirildi. Elbette bu gerçek. Ama Batı, aydınlanma, felsefe bitti, tüketildi, Doğu hakkı yenen, güzelliğin, maneviyatın dünyası güzellemesi de ne doğru, ne gerçek.

Dünyada, Türkiye’de gericiliğin üzerine bombayla, tüfekle, uçakla, topla gittiği ve emeğiyle yaşayan kesimlerin geçmişteki kazanım yerleri Batıdan alınan kurumlardır. Parlamentodur, yüksek mahkemelerdir, laikliktir, bilimdir,  yasalardır, güçler ayrılığıdır; sendikalar, basın, denetim, üniversite, kitap, partilerdir.

Bugün -17 Ekim 2026- hâlâ Doğu yaşamında gerçek parlamento, üniversite, sendika, basın, dernek yoktur. Ortadoğu krallık, emirlik, kabile toprağıdır. Üniversite diye El Ehzer ve benzerleri dokunulmaz biçimde yaşar. Mısır’da yaşandığı gibi bir açığı kullanıp gelen hükümet ağza alınmaz fetvalar çıkarır. Geçelim Asya’ya. Geleceğin yıldızı olduğu kesin Çin, kapalı kutu. Yine de Doğunun en ne yaptığı anlaşılır, dünyanın en kalabalık ülkesi. Pakistan, Birleşik Krallık’ın Hindistan’dan çıkarken bilerek bıraktığı belâ. Hindistan bir yandan yazılım, çip öncülüğüne oynarken bir yandansa Hindu-Müslüman çatışmasında, bir defada yüzlerce insan öldürülebiliyor. Kalkınma!.. Yoksulluk, bağnazlık diz boyu. Rusya’nın, ABD’ nin, Birleşik Krallık ‘ın yıllarca iliğini kuruttuğu Afganistan, sonunda Batı imalatı Taliban dinci faşist kıyımına bırakıldı. Rusya Federasyonu güçlenmesiyle, Batı emperyalizmi karşısında denge sağlamakla olumlu işlev görüyor. NATO’nun Rusya Federasyonu’nu kuşatma hamlesinin kurbanı Ukrayna oldu. Güçlü kalmak zorunluluğu Rus yönetimini demokratik uygulamalardan uzak tutuyor. Bakmayın, bir diğer kapalı kutu Japonya’dır. Teknik üstünlüğünün sarsılmayacağı bellidir. Ne ki bir yandan da ABD’yle işbirliği dikkat çekiyor.

Doğu uygarlığının düşünürleri tanımına uygun düşün insanları değildir. Kitaplarını koruyucu krala, emire, imparatora adarlar ve ilk beş on sayfa onlara ve Tanrı’ya övgüye ayrılır. Batı düşünürlerinde en fazla incelik gereği birkaç satırı geçmez.

Bu bağlamda Mustafa Kemal Atatürk’ün devrimi çarpıtılıyor çeşitli kesimlerce. Batıcı diyen mi ararsınız, Batı düşmanı diyen mi? İkisi birlikte nasıl olur, demeyin; oluyor işte. Oysa ne Doğucudur ne Batıcı. Uygar dünyanın, Türk ulusuna yakışan yaşam anlayışını özgüvenle kurmaktır yapılan. Emperyalizmin işgal ordularına karşı savaşılarak kazanılan utku sonucunda kurulan (yeni sultanlık değil) Cumhuriyet, Batının kendisi için isteyip, başkası için istemediği bağımsız ulus istencini egemen kılmayı başardı.

Kimileri de Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, Hasan Âli Yücel öncülünde 1939 yılı Neşriyat Kongresi’yle kurulan Tercüme Bürosu’nca, gönüllü aydınların emeğiyle çevrilen yaklaşık 500 Doğu-Batı klasik yapıtını Türk eğitim dizgesinin Batı, Latin dünyasına teslimi sayarlar. Bu denli aymazlık tahsille mümkün olmalı! Bir defa bugünümüzü bile yeni basımlarla besleyen bu eşsiz yapıtlar arasında Doğu klasikleri de var. İkincisi, özgürlükçü okulu kuruyorsun, Latin kültürünü nasıl bilmeyeceksin? Üçüncüsü, köy enstitülü öğrenciler eşzamanlı biçimde klasikleri tutkuyla okudular, sunumlar yaptılar, sahnede Sofokles oynadılar. Enstitü aydınlığının eşi benzeri görülmemiştir. Kim kime neyin hesabını soruyor? 

DİĞER YAZILAR
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
ATATÜRK: “ÖĞRETMENLER YENİ NESİL SİZİN ESERİNİZ OLACAKTIR”
ATATÜRK: “ÖĞRETMENLER YENİ NESİL SİZİN ESERİNİZ OLACAKTIR”
BUGÜN 5 ARALIK TÜRK KADININA SEÇME VE SEÇİLME HAKKININ TANINMASININ 90. YIL DÖNÜMÜ KUTLU OLSUN
BUGÜN 5 ARALIK TÜRK KADININA SEÇME VE SEÇİLME HAKKININ TANINMASININ 90. YIL DÖNÜMÜ KUTLU OLSUN